Kulesze Kościelne

Gmina Kulesze Kościelne położona jest w zachodniej części województwa podlaskiego. Jako jedna z dziewięciu gmin wchodzi w skład powiatu wysokomazowieckiego. Początki tego regionu sięgają czasów piastowskich. Ślady pierwszego osadnictwa pochodzą z XI wieku. Miejscowość Kulesze Kościelne powstała w latach 1421-1431. Do dziś zachowało się grodzisko, otoczone wałem wysokim miejscami na 24 metry. W 1493 roku przez biskupa łuckiego Jana III Andruszewicza utworzona została tu parafia Kulesze Kościelne.
Kulesze, to gmina szlachecka. Na jej terenie mieszka około 3500 osób, w tym 645 osób nosi nazwiska Kulesza. Gmina planuje podjąć starania o nadanie jej herbu i flagi.

Zabytki gminy:

1.  Zespół kościoła parafialnego p.w. św. Bartłomieja Apostoła z XIX wieku w skład którego wchodzą: kościół, plebania i wikarówka. Cmentarz Rzymsko-Katolicki (część).

   Parafia została erygowana 31.10.1493 r. przez biskupa łuckiego Jana II Andruszewicza. W latach 1730- 1733 zbudowano kościół drewniany poświęcony w 1737 r. kolejny również drewniany fundował w 1798 roku ksiądz Marcin Wnorowski, remontowany następnie w latach 1837 i 1868-1869. Obiekt ten spłonął w 1908 r. Obecny kościół murowany w stylu neogotyckim p.w. św. Bartłomieja Apostoła został zbudowany w latach 1911-1926 staraniem proboszczów: ks. Wincentego Jonkajtysa i ks. Jerzego Łukomskiego. W 1987 r. staraniem ks. proboszcza Pawła Olędzkiego pomalowano wnętrze kościoła, a w latach 1999-2000 została wykonana elewacja zewnętrzna kościoła staraniem ks. prob. Henryka Budnego.

 

Plebania wybudowana w 1874 r. staraniem ks. prob. Stanisława Jamiołkowskiego. Drewniana, na podmurówce kamiennej o konstrukcji zrębowej, szalowana. W jednym z pokoi znajduje się ozdobny piec kaflowy.

Drewniana na wysokiej podmurówce kamiennej wikarówka z roku 1884, w stylu willi szwajcarskiej.

2. Grodzisko „Okop” - nad rzeką Rokitnicą z XII-XIII w. we wsi Wnory Wypychy.

   W pobliżu wsi nad rzeczką Rokitnicą, dopływem Śliny, leży zespół osadniczy,  pierścieniowate grodzisko, prawdopodobnie noszące nazwę Międzyług. Funkcjonowało w XII i XIII w., w późniejszym okresie zostało zniszczone przez pożar. Konstrukcji ziemno-drewniano-kamiennej, otoczone wałem o wysokości 14-24 m. Majdanpodgrodzie, w którym odnaleziono ślady produkcji żelaza. W 1976 r. majdan porastała trawa a stan grodziska był dobry. Na graniczącym z grodziskiem  od północnego wschodu polu uprawnym natrafia się na liczne ślady palenisk i fragmenty ceramiki wczesno- średniowiecznej. Dalej na wzgórzu, na północny wschód od grodziska znajduje się cmentarzysko z grobami w obstawie kamiennej, tzw. Żale. Widoczne sa tam na  niewielkim nieużytku głazy z obstaw grobowych. owalny długości 100 m i szerokości 68 m.

Inne atrakcje turystyczne

   Gmina dysponuje licznymi terenami dającymi możliwość uprawiania różnorodnych form rekreacji. Należą do nich przede wszystkim obszary leśne zlokalizowane w zachodniej, południowej i północnej części, które odznaczają się duża odpornością na penetrację i w zdecydowanej większości łatwą dostępnością. Wiek większości lasów wynosi powyżej czterdziestu lat, co oznacza, iż lokują się w trzeciej i wyższych klasach wieku. Lasy należące do tych grup wiekowych odznaczają się z reguły korzystnymi warunkami do uprawiania różnych form rekreacji. Siedliska owych lasów są świeże i żyzne, odznaczające się dużą odpornością oraz korzystnym mikroklimacie. Większe, zwarte kompleksy leśne występują w zachodniej części gminy. Na obszarze gminy Kulesze Kościelne występuje jeden obiekt, który został objęty konserwatorską ochroną przyrody: dąb szypułkowy rosnący na terenie Parafii Rzymskokatolickiej przy ulicy Łąkowej w Kuleszach Kościelnych. Został on uznany za pomnik przyrody.